Operacja "Sonnenwende"

Guderian szykował się, aby wykorzystać Grupę Armii "Wisła", osłaniającą podejścia do Niemiec, do kontruderzenia na odsłonięte skrzydło Żukowa. Nękany chorobą wywołaną słabym sercem i wysokim ciśnieniem krwi, zebrał całą swoją energię na kolejną bolesną konfrontację z fuhrerem. Guderian miał zamiar odciąć czubek wielkiego występu o kształcie pługa śnieżnego, który Żuków wbił we wschodnie Niemcy aż do Kostrzyna, przeprowadzając zbieżne uderzenia siłami Grupy Armii "Wisła" na północy i Grupy Armii "Środek" na południu. Ich szczęki zamknęłyby się za czołówką Żukowa w rejonie Kostrzyna. To zuchwałe przedsięwzięcie wymagałoby wycofania niemieckich jednostek z Bałkanów, Włoch, Norwegii i Półwyspu Kurlandzkiego. Odmowa Hitlera na chociażby jedną ewakuację spowodowała następną gwałtowną awanturę pomiędzy fuhrerem i szefem sztabu OKH.

W chwili zakończenia koncentracji Hitler mianował dowódcą Grupy Armii ,,Weichsel" Himmlera, co wyprowadziło z równowagi szefa sztabu OKH, słusznie zresztą, ponieważ Reichsfuhrer SS, już na początku zimy wykazał, iż jest kompletnie pozbawiony talentów militarnych, dowodząc Grupą Armii "Oberrhein" z kwatery głównej w Lauter, na granicy szwajcarskiej.
Guderian drwił z manii Himmlera skupiania kolejnych funkcji: Reichsfuhrer SS, szef policji niemieckich, minister spraw wewnętrznych, dowódca Armii Rezerwowej... Podejrzewał nawet, że byłby skłonny zabiegać o najwyższe odznaczenie niemieckie, order Pour le Merite. Oburzenie Guderiana było tym większe, że Himmler chciał powołać na szefa sztabu gen. Lammerdinga, który do tej pory dowodził tylko dywizją "Das Reich". Dopiero po niezwykle burzliwej scenie Hitler zgodził się na zastąpienie go o wiele bardziej doświadczonym na szczeblu armijnym gen. Wenckiem. Po podjęciu tej decyzji, spokojny już Fuhrer oświadczył z uśmiechem, znanym z czasów wielkich sukcesów: "Sztab Generalny odniósł dzisiaj zwycięstwo".
Nowo utworzona Grupa Armii "Weichsel" miała stać się siłą napędową operacji "Sonnenwende", ostatniej niemieckiej ofensywy na Wschodzie. Wskutek niedoboru środków rozpoczęła się ona jednak z mniejszym rozmachem, niż początkowo planowano. Natarcie z regionu Głogowa zostało odwołane. Cała operacja sprowadziła się do umocnienia obrony na Pomorzu Zachodnim. Do walki rzucono 11 armię, składającą się z licznych jednostek SS, zarówno niemieckich, jak i cudzoziemskiego zaciągu, m.in.:
10 dywizji pancernej, 4 dywizji SS-Polizei, "Nordland", "Gross Deutschland", "Holstein", "Wallonien", "Nederland".

Atak o kryptonimie "Sonnenwende" (Przesilenie dnia z nocą), przeprowadzony przez 3 armię pancerną, spowodował maleńkie wgniecenie na odcinku bronionym przez 2 armię pancerną gwardii i 61 armię z Frontu Żukowa, ale został powstrzymany już 17 lutego. Tego dnia Wenck, wracając na front po konferencji z Hitlerem w Berlinie, zasnął za kierownicą i uderzył w balustradę mostu. Ciężko rannego zastąpił gen. Hans Krebs, oficer sztabowy z najbliższego otoczenia Hitlera, któremu brakowało doświadczenia i niezależności myślenia, niezbędnych do utrzymania inicjatywy w swoim ręku. Chociaż do 19 lutego operacja "Sonnenwende" dobiegła końca, wywarła jednak nieproporcjonalnie duże wrażenie na radzieckim naczelnym dowództwie, potwierdziła bowiem jego coraz silniejsze obawy związane ze słabością prawego skrzydła Żukowa. Marszałek przed dalszym natarciem na kierunku berlińskim otrzymał polecenie oczyszczenia Pomorza.

Wynikiem decyzji było zniszczenie Grupy Armii "Wisła". Rokossowski zaczął działania 24 lutego, podczas gdy Żuków w dalszym ciągu przegrupowywał siły na swoim prawym skrzydle. Dowódca l Frontu Białoruskiego przeszedł do ofensywy tydzień później. Jego potężne zgrupowanie w składzie: 2 i 1 armie pancerne gwardii oraz 2 armia uderzeniowa, podążyło w stronę Bałtyku, rozszerzyło działania na cale Pomorze i rozczłonkowało Grupę Armii "Wisła" na odizolowane jednostki. 4 marca l armia pancerna gwardii dotarła do Bałtyku pod Kołobrzegiem, na linii rozgraniczającej kierunki natarć l i 2 Frontu Białoruskiego, odcinając niemiecką 2 armię i zmuszając ją do wycofania się w rejon Gdyni i Gdańska. Hitler natychmiast ogłosił zapchany uciekinierami Kołobrzeg kolejną "twierdzą".

źródło: Philippe Masson - "Historia Wehrmachtu 1939-1945"
Robin Cross - "Strącony Orzeł"